“Donald Trump, nhà đầu tư bất động sản to mồm, người mà tên được khắc rõ trên các tòa chung cư, khách sạn, cà vạt hiệu Trump, bít tết nhãn hiệu Trump, vào hôm thứ Ba đã thông báo sẽ ra tranh cử tổng thống, lấy sự giàu có và tên tuổi của mình làm tiêu chuẩn chủ yếu để bằng mọi cách tìm kiếm đề cử của đảng Cộng hòa,” tờ New York Times đưa tin rằng trong thông báo của mình Trump đã tuyên bố chỉ có những người “thực sự giàu” như ông mới có thể khôi phục được vị trí độc tôn của Mỹ.
“Ông Trump 69 tuổi từ lâu đã đùa giỡn với việc ra tranh cử tổng thống trong tư cách đảng viên Cộng hòa, khoe khoang danh phận của mình là doanh nhân và chế nhạo thành tựu của các quan chức nổi tiếng được bầu. Ông đã sử dụng chương trình truyền hình thực tế The Apprentice trên đài NBC làm nền để đánh bóng hình ảnh một người đàn ông đáng gờm trong mọi vấn đề, một hình ảnh theo đúng kiểu văn hóa đại chúng", phóng viên Alexander Burns của tờ New York Times viết.
"Việc đề cử ông trùm bất động sản, người xuất bản cuốn Suy nghĩ như tỷ phú và Bàn tay Midas: Tại sao một số doanh nhân giàu có trong khi phần lớn lại không, xem ra hơi giống cảnh những người của đảng Cộng hòa bị châm chọc trong một biếm họa vẽ Mitt Romney được đảng đề cử năm 2012 là nhà tài phiệt được nuông chiều nhưng điếc về chính trị", bài của tờ New York Times viết tiếp.
Bài báo nhận xét trong các cuộc bầu cử năm 2000 và 2012, Trump đã thổi phồng khả năng ra tranh cử vào Nhà Trắng trước khi từ bỏ suy nghĩ ấy, ẩn ý là một lần nữa Trump chỉ đang gây chú ý của truyền thông trong một cuộc bầu cử khác mà ông có thể sẽ rút lui một khi các chính trị gia chuyên nghiệp nghiêm túc đã làm chủ cuộc đua. Tờ New York Times chế giễu lập trường chính sách của Trump với bài viết của Burns: "Cách nhìn nhận chính sách của Trump cũng đầy kích động hệt như tính cách của ông. Trước đây ông đã gọi biến đổi khí hậu là chuyện ‘hoang đường’ và nói ông có một kế hoạch khôn ngoan để đánh bại Nhà nước Hồi giáo tự xưng mà ông không tiết lộ để khỏi đánh động nhóm này. Hôm thứ Ba, ông thề sẽ xây một ‘bức tường lớn’ dọc biên giới Mexico để ngăn chặn bọn hiếp dâm và tội phạm, những kẻ theo ông là đang lũ lượt lẻn vào nước Mỹ". Cuối cùng, New York Times cũng nhắc người đọc nhớ Trump là người tham gia vụ “Giấy khai sinh”, chỉ rõ rằng về chính trị thì Trump “được biết đến nhiều nhất vì đã lớn tiếng hoài nghi Tổng thống Barack Obama có sinh ở Mỹ hay không".
Tờ Washington Post, sau khi cùng New York Times bình luận chắc Trump tưởng có thể mua Nhà Trắng bằng khối tài sản khổng lồ của mình, đã tấn công Trump về những vấn đề chính sách mà các chính trị gia chuyên nghiệp thường dựa vào khi đối đầu với đối thủ.
"Một người có vai vế trong giới doanh nghiệp, người chưa bao giờ nắm giữ vị trí nào trong chính quyền sẽ tham gia vào hàng ngũ đông đảo những người hy vọng trở thành tổng thống của đảng Cộng hòa lúc này đã lên tới con số một tá, lại toàn ứng cử viên có máu mặt", Washington Post đưa tin. "Và vẫn còn phải chờ xem ông ta sẽ làm thế nào để khác các đối thủ về những vấn đề chính sách, một phần vì ông ta né tránh những vấn đề cụ thể: tháng trước ông ta trợn mắt khi nói ông có kế hoạch khôn ngoan để đánh bại nhóm khủng bố IS, nhưng từ chối không tiết lộ chi tiết vì "tôi không muốn kẻ thù biết tôi sẽ làm gì".
Trong một bài khác, phóng viên Ben Terris của Washington Post cho rằng việc Trump tuyên bố tài sản của ông trị giá 9,2 tỷ đô la và giá trị ròng 8,7 tỷ đô la là thổi phồng quá đáng. “Ngay cả những nhà kiểm toán săm soi kỹ nhất cũng gặp phải thách thức khi đánh giá bảng cân đối của Trump, một phần vì tài sản và nghĩa vụ pháp lý của ông rất tinh vi phức tạp, lại còn dính đến trợ cấp công cộng và đối tác cá nhân không rõ ràng", Terris viết. "Và còn việc này nữa: Trump là người luôn phải vật lộn với cái tiếng chuyên ba hoa cường điệu". Terris tiếp tục thách thức Trump về việc khẳng định số người ủng hộ khi ông lên bục nói chuyện ở Trump Tower: các đối thủ của ông cũng “không tập hợp được đám đông nào như thế” và chỉ rõ con số “hàng nghìn” người đến đó thực ra chỉ độ vài trăm.
"Thực tế là đội ngũ mà Trump cử ra ngoài phố trung tâm Manhattan suốt một tiếng trước buổi nói chuyện đã cố lôi kéo khách du lịch vào cho đông", Washington Post đưa tin. “Một người đàn ông mặc com lê là phẳng phiu chỉ nói ông ta “làm cho Trump” tặng người qua đường áo phông và biển in sẵn, một số mới được viết ra để mời họ vào dự buổi nói chuyện".
Một ngày sau khi thông báo, Trump khẳng định với AP là bài nói khởi đầu chiến dịch bốn mươi lăm phút của ông không được dượt trước. “Tôi nói không có bài viết, không dùng máy nhắc. Tôi thích nói không cần kịch bản hơn,” Trump cho biết. “Tôi nói toàn những lời thật lòng, và tôi nghĩ phần lớn những điều này cũng giống suy nghĩ của nhiều nhóm người khác nhau.”
Trump đang phải đối mặt với chỉ trích của vài nhóm nhập cư người Mỹ gốc Mexico cũng như Bộ trưởng Nội vụ Mexico Miguel Angel Osorio Chong, người gọi những nhận xét của Trump là “kỳ thị và ngu xuẩn” khi khắc họa sai hình ảnh những người nhập cư từ Mexico là “buôn ma túy, là tội phạm, là bọn hiếp dâm, chỉ một số tôi nghĩ là người tốt.” Trump còn nói thêm: “Không ai xây tường giỏi hơn tôi. Tin tôi đi.” AP đưa tin Bộ trưởng Nội vụ Mexico phản ứng gay gắt, phát biểu rằng “Trump chắc chắn không hề biết tới những đóng góp của người nhập cư từ mọi quốc gia trên thế giới, những người đã giúp nước Mỹ phát triển.”
Khi AP hỏi Trump phản ứng thế nào với bài báo của tờ New York Daily News chế nhạo thông báo ra tranh cử tổng thống của ông bằng việc in trên tờ đầu một bức hình Trump ăn mặc như một gã hề, ông bác bỏ tờ báo “không đáng xem trọng”, và khoe có 1,7 triệu người hâm mộ trên Facebook, vượt xa bất cứ ứng cử viên nào trong cuộc chạy đua vào ghế tổng thống.
Jimmy Fallon mời Jeb Bush tham gia The Tonight Show một ngày sau khi cựu thống đốc Florida thông báo ra tranh cử tổng thống, nhưng như AP đưa tin, Trump mới là người chiếm ưu thế độc thoại trong chương trình của danh hài. Fallon pha trò là ông định mời Trump, “nhưng lần cuối cùng kiểm tra thấy ông ấy vẫn đang còn nói chuyện.” Fallon nói Trump có vẻ là tổng thống “tự do điên khùng” đầu tiên của đất nước. “Tôi nghĩ Gary Busey viết bài phát biểu đó,” Fallon nói. AP cũng lưu ý một Jimmy khác, Jimmy Kimmel của ABC nói Trump giống một “tổng thống và một công viên giải trí hòa trộn vào một.” “Đây là tin buồn,” diễn viên hài Conan O’Brien nói trên kênh TBS. “Mùa thứ 15 của chương trình Celebrity Apprentice sẽ không lên sóng. Nhưng đừng lo. Với việc Trump ra tranh cử tổng thống, các bạn vẫn sẽ được thấy ngay cả một nhân vật nổi tiếng hạng B cũng sẽ thất nghiệp.”
Với Trump, những người có vai vế ở cả hai bờ nước Mỹ sẽ có trò vui. Trò chơi của những phóng viên cực tả thống trị các nguồn truyền thông chính thống như New York Times và Washington Post là phiên bản của trò “nói hớ.” Phần thưởng sẽ thuộc về phóng viên có thể chọn câu nào đó mà Trump nói, cho dù lời được chọn chỉ là bình luận ngoài lề, nhưng có thể thổi bùng tranh cãi, buộc Trump phải mất nhiều ngày giải thích ý ông muốn nói gì trên báo chí. Người chơi trò “nói hớ” trong giới truyền thông sẽ thắng cuộc, nếu Trump phải rút lại lời bình luận và xin lỗi. Đây chính là lý do để xới lại sự phản đối của một quan chức chính phủ Mexico đối với việc Trump khắc họa dân nhập cư Hispanic là tội phạm, hiếp dâm và buôn bán ma túy. Mỗi khi Trump bị vướng vào một bình luận nào đó của ông, phóng viên nào từ chuyện bé xé được ra to sẽ ghi điểm với đám bằng hữu phóng viên sành sỏi của giới truyền thông chính thống tham gia trò chơi.
Suy cho cùng, mặc dù những người thuộc giới thượng lưu ủng hộ Clinton tin bà sẽ thắng, lợi thế của đảng Cộng hòa nếu chọn một người ôn hòa khác như Jeb Bush, giống trường hợp của McCain và Romney trước đây, là Jeb đã “có xu hướng Dân chủ” rồi. Cho dù Jeb thắng, biên giới với Mexico vẫn sẽ được mở, hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp ở Mỹ sẽ được phép ở lại, và tự do thương mại toàn cầu sẽ tiếp tục được thúc đẩy bằng việc bổ sung NAFTA với Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), sau đó là Đối tác xuyên Đại Tây Dương – Đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP). Các công ty đa quốc gia hợp tác với chính quyền Obama đã thương lượng những chương trình tự do thương mại đa quốc gia để tiếp tục mở cửa cho lao động giá rẻ ở Trung Quốc và Thế giới thứ ba. Giống như Obama, Jeb sẽ không dám có lập trường mạnh chống Hồi giáo cực đoan vì sợ lập trường về Hồi giáo sẽ làm xao nhãng lợi ích của việc ông o bế cánh tả thúc đẩy đa dạng văn hóa với trọng tâm là người Hispanic như ông muốn. Vấn đề đơn giản là phía Clinton, giới truyền thông có uy tín ở Hollywood và Bờ Đông, những nhà tài trợ giàu có của họ ở Thung lũng Silicon và Wall Street, trong khi vẫn tin họ có thể đánh bại Jeb, cũng thấy thoải mái với Jeb trong Nhà Trắng nếu ông thắng cử.
Cả Clinton và những nhà tài trợ giàu có của bà đều không nghĩ việc Trump ra tranh cử là nghiêm túc. Họ cứ nghĩ Trump sẽ rút khỏi cuộc đua một khi lôi kéo đủ sự chú ý của thiên hạ nhằm thúc đẩy các lợi ích thương mại trong việc xây dựng các khu nghỉ dưỡng hạng sang và điều hành khối tài sản phô trương của mình. Đóng khung Trump như một thằng hề và chế nhạo chiến dịch tranh cử của ông là phương pháp họ hạ thấp vai trò của GOP bằng việc cố khắc họa tính chất bảo thủ của GOP là bạo lực và cuồng tín – những người thù ghét dân nhập cư, ghét cộng đồng LBGT và ghét Hồi giáo. Chiến lược này được xây dựng để đẩy Jeb tới chỗ phải có lập trường tương đồng với chương trình tranh cử của Hillary, trong khi miệt thị những người ủng hộ Trump là bọn quá khích cực hữu đang ủng hộ một chương trình nguy hiểm cho tương lai của nước Mỹ, chẳng khác gì những kẻ “phủ nhận biến đổi khí hậu". Với việc Tổng thống Obama tuyên bố những người phủ nhận biến đổi khí hậu nguy hiểm cho sự tiến bộ của nền văn minh còn hơn cả những kẻ khủng bố Hồi giáo cực đoan, lập luận chống những người ủng hộ Trump đã được thông qua. Suy cho cùng, họ không chỉ quyết tâm đánh bại, mà còn hy vọng hủy hoại bất cứ ứng cử viên nào của đảng Cộng hòa không ủng hộ kế hoạch của cánh tả là áp thuế toàn cầu đối với việc sử dụng nhiên liệu cacbon. Chiến lược này nhằm phân chia lại của cải từ nước Mỹ như một phần của thứ chủ nghĩa chống Mỹ đang nhen nhóm trong giới tinh hoa ở cả hai bờ.....
Phần 1, còn tiếp...
(Trích sách Đường đến Nhà Trắng 2016, Nguyễn Thanh Châu dịch, Nhà xuất bản Thế giới
Post a Comment