Vào sáng Chủ nhật, 62 hành khách rời một khu nghỉ mát bình dị được bao quanh bởi những cây cọ và nhìn ra một đầm phá ven bờ biển ở thủ đô Port Vila của Vanuatu. Thay vì chờ taxi đưa họ ra sân bay, những gương mặt hồi hộp chờ đợi để người thân đưa họ về nhà.
62 khách, chủ yếu là cư dân Port Vila, đã bị cách ly 14 ngày dưới sự giám sát của Bộ y tế. Họ là những người cuối cùng đặt chân vào đất nước này ngay trước khi quốc gia nam Thái Bình Dương đóng cửa tất cả các biên giới như một biện pháp phòng ngừa trước mối đe dọa của Covid-19.
 |
|
Người dân Vanuatu tại trạm rửa tay được lắp đặt khắp các con phố. Ảnh: Guardian. |
Vanuatu, một đảo quốc chỉ có dưới 300.000 người, với 80 hòn đảo nằm trên đại dương, cách Australia 1.800 km về phía đông, vẫn là một trong số ít quốc gia trên thế giới chưa có trường hợp nhiễm nCoV nào được xác nhận. Có một vài quốc gia ở châu Phi vẫn cũng chưa có trường hợp nào, nhưng phần lớn các quốc gia không có Covid-19 này nằm ở Thái Bình Dương. Những đất nước như Palau, Quần đảo Solomon, Tonga và Samoa đang được bảo vệ bởi sự xa cách của họ. Nhưng sự xa xôi, thu nhập thấp và cơ sở hạ tầng y tế yếu kém sẽ khiến những quốc gia này dễ tổn thương đến mức khó tin.
Ngay cả ở đây, trong quần đảo Vanuatu này, nơi cảm thấy rằng càng xa Vũ Hán, Italy hay New York càng tốt, thì cái bóng của Covid-19 vẫn lởn vởn khắp đất nước.
 |
|
Ảnh: Guardian. |
Hai người con của Ariitaimai Salmon nằm trong số những người bị cách ly trong khách sạn sau khi họ trở về từ Sydney. "Đối với những đứa trẻ của tôi, trở về nhà là một sự giải thoát ngay cả khi chúng đã cách ly ở đây trong hai tuần. Chúng ứng phó khá tốt, luôn ở cạnh nhau, chơi bài và chơi game. Chúng rất vui khi được về nhà tại Vanuatu".
Salmon là giám đốc điều hành và quản lý khách hàng của Au Bon Marche, chuỗi siêu thị lớn nhất của đất nước. Bà đã dành vài tuần để trấn an cư dân Vanuatu rằng có đủ thực phẩm để nuôi sống dân chúng, ngay cả khi biên giới đóng cửa.
Au Bon Marche là một trong số ít doanh nghiệp sẽ sống sót sau các tác động của Covid-19. Đối với những người làm việc trong ngành khách sạn và du lịch, chiếm hơn 40% GDP của Vanuatu, họ tự hỏi làm thế nào để gượng dậy phục hồi doanh thu trong lúc không có khách du lịch thường xuyên.
Các tàu du lịch đã hoàn toàn dừng lại, còn hãng hàng không Vanuatu cũng đã đình chỉ tất cả chuyến bay trong và ngoài nước vô thời hạn. Nhiều nhà hàng và khách sạn tự nguyện đóng cửa trong khi một số nhà hàng khác đang cố gắng hoạt động trong phạm vi hạn chế của chính phủ, đóng cửa lúc 7 giờ 30 tối trước khi lệnh giới nghiêm bắt đầu. Ở Vanuatu, chính quyền cấm mọi người ra khỏi nhà trong khoảng thời gian từ 9 giờ tối đến 4 giờ sáng.
 |
|
Ảnh: Guardian. |
Dọc theo các con phố chính của Port Vila, các trạm rửa tay bao gồm một hộp nhựa lớn và vòi nước di động được lắp đặt bên ngoài các cửa hàng, ngân hàng, quán ăn. Theo các quy định về tình trạng khẩn cấp toàn quốc, tất cả doanh nghiệp đều được yêu cầu bố trí những vòi rửa tay để thúc đẩy thực hành an toàn vệ sinh.
Các quán rượu kava truyền thống (hay còn được gọi là nakamal) tại Vanuatu cũng phải thay đổi hình thức phục vụ do lo ngại về vệ sinh. Đây là một dạng quán nước cộng đồng, nơi người dân tụ họp bạn bè mỗi chiều tối. Thông thường, họ múc chất lỏng màu nâu đục vào một cái bát kava dùng chung, nhậu thâu đêm suốt sáng. Theo lệ, người uống phải khạc một hay vài ngụm ra đất để nhả bớt vị chát sau khi nốc cạn. Do lo ngại Covid-19, tất cả quán kava hiện nay ở Vanuatu ngừng phục vụ tại chỗ và chỉ cung cấp mang về.
Tại một nakamal ở Bladiniere, ngoại ô Port Vila, Kelsie Java đang đeo găng tay dùng một lần để đổ đầy rượu vào chai nhựa bán cho khách hàng. "Tôi thường mở cửa đến nửa đêm. Nhưng bây giờ chúng tôi mở cửa lúc 4 giờ 30 chiều, đóng cửa lúc 7 giờ 30 tối, và chỉ có thể hoạt động như một dịch vụ takeaway", Java nói. "Một số khách hàng muốn tôi mở quán và muốn uống kava tại chỗ, nhưng tôi phải giải thích điều đó là không thể. Cảnh sát sẽ kiểm tra để đảm bảo chúng tôi tuân thủ các quy tắc và khách hàng của chúng tôi đã tôn trọng điều đó".
Các doanh nghiệp khác đã phải đóng cửa hoàn toàn. Christoph Tahumpir, một doanh nhân địa phương xuất khẩu gỗ đàn hương sang Trung Quốc, đã phải ngừng hoạt động. Ông lo ngại sự gia tăng của tỷ lệ thất nghiệp, nhưng cũng đồng ý rằng biên giới Vanuatu cần phải đóng cửa. "Nếu virus xuất hiện, tôi nghĩ nó sẽ ảnh hưởng đến người lớn tuổi trong gia đình tôi và tôi không thể đến thăm họ trong bệnh viện. Điều đó sẽ rất buồn", ông nói.
Kalfau Moli, cựu nghị sĩ quốc hội, đã tìm được chuyến bay cuối cùng từ đảo Malo tới Port Vila trước khi mọi hoạt động du lịch liên đảo bị đình chỉ. "Là một người cha và một công dân của đất nước này, tôi rất lo lắng", Moli cho biết. "Chúng tôi không có điều kiện để xoay xở với dịch bệnh. Chúng tôi thậm chí còn không có đủ nước rửa tay. Hãy cho tôi biết nơi nào có thể lấy nước ở phía đông Malon?".
Russel Tamata, phát ngôn viên nhóm cố vấn Covid-19 của chính phủ nói: "Chúng tôi biết virus sẽ lây lan như thế nào. Văn hóa, phong tục của chúng tôi và cuộc sống nơi đây thực sự 'phù hợp' với loại virus này. Nếu virus tới, sẽ là một thảm họa. Tại thời điểm này, chúng tôi phải giữ biên giới thật chặt chẽ. Chúng tôi lo sợ nếu virus xâm nhập vào Vanuatu, nó sẽ lây lan rất nhanh và chúng tôi đơn giản là không có tiềm lực kinh tế để ngăn chặn nó. Một lỗi nhỏ sẽ ảnh hưởng rất nặng nề".
 |
|
Ông Russel Tamata. Ảnh: Guardian. |
Chính phủ Trung Quốc đã cam kết hỗ trợ thiết bị, vật tư y tế vào cuối tháng 4 để giúp Vanuatu xây dựng một đơn vị chăm sóc tích cực (ICU) tại Port Vila. Hiện nay, bệnh viện tuyến đầu của đảo quốc này, bệnh viện trung tâm Vila, đang chuyển khoa bệnh lao thành khu vực cách ly nhưng vẫn chỉ có tổng cộng 20 giường bệnh.
"Nếu bệnh nhân chuyển biến xấu, chúng tôi chỉ có hai máy thở trên toàn quốc", ông Tamata nói. "Chúng tôi có khoảng 60 bác sĩ, nhưng hầu hết họ mới tốt nghiệp. Gần đây chúng tôi nhận được đợt y tá thứ ba từ quần đảo Solomon để làm việc tại 6 tỉnh của chúng tôi do thiếu nguồn nhân lực". Do thiếu y tá địa phương, Vanuatu đã thuê nhân viên y tế từ quần đảo Solomon từ giữa năm 2019.
Tamata nói rằng một trong những thách thức lớn nhất là quản lý những thông tin sai lệch. Khi Vanuatu tuyên bố tình trạng khẩn cấp hai tuần vào 26/3, một trong những yêu cầu đưa ra đối với tất cả phương tiện truyền thông là không công bố bất kỳ bài báo nào về Covid-19, trừ khi nhận được ủy quyền từ Văn phòng Quản lý Thảm họa Quốc gia (NDMO).
"Có rất nhiều từ khoa học không thể dịch sang ngôn ngữ Bislama và nó có thể dễ dàng bị hiểu sai. Điều này quan trọng trong việc quản lý nhận biết của mọi người trong thời gian này vì nỗi sợ hãi có thể kìm hãm chúng ta khỏi công việc", Tamata nói thêm.
 |
|
Bão nhiệt đới Harold tàn phá Luganville, thành phố lớn thứ hai trong cả nước. Ảnh: Harrison Selmen. |
Trong khi Vanuatu đang chuẩn bị cho sự xuất hiện của Covid-19, tình trạng dễ bị tổn thương của quốc gia này rõ ràng hơn khi bão nhiệt đới Harold giáng xuống đất nước. Cơn bão cấp năm đổ bộ vào hôm 6/4, xé toạc các hòn đảo phía bắc Vanuatu. Thiệt hại chưa được thống kê đầy đủ, nhưng nhiều ngôi làng ở quần đảo Malo và Espiritu Santo đã bị tàn phá.
Cơn bão đã khiến các biện pháp nghiêm ngặt được đưa ra để đối phó với Covid-19 đột nhiên bị gỡ bỏ. Các quy tắc cấm hơn 5 người tập trung tại một thời điểm nới lỏng khi người dân phải tập trung thành nhóm lớn để trú ẩn trong các trung tâm sơ tán.
Vanuatu đã quen với các thảm họa, được xếp hạng là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trên thế giới trước các thảm họa tự nhiên. Chỉ trong tuần trước, văn phòng NDMO cũng đã phải đối phó với lũ lụt và tro bụi núi lửa. Có những lo ngại rằng tình trạng khẩn cấp kép do bão Harold và Covid-19 có thể là quá áp lực đối với quốc đảo này.
Các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương khác, bao gồm cả thủ tướng của Fiji, đảo quốc đang có 16 trường hợp nhiễm Covid-19, đã cảnh báo rằng Thái Bình Dương sẽ cần sự giúp đỡ của quốc tế để phục hồi sau cơn bão Harold. Tuy nhiên ông Russel Tamata vẫn tỏ ra lạc quan về cơ hội chống lại sự bùng phát của Covid-19 tại Vanuatu, bất chấp những thách thức khác mà đất nước phải đối mặt.
"Chúng tôi xem Covid-19 là một mối đe dọa, nhưng nó cũng là một phước lành", Tamata nói. "Trong lúc Covid-19 đã hạ cánh xuống Thái Bình Dương, nó vẫn sẽ là mối đe dọa đối với Vanuatu, nhưng chúng tôi đã sẵn sàng".
Hoàng Hà (theo Guardian)
Post a Comment